Drone Uçuş İzni Almak Neden Bu Kadar Önemli?
Türkiye’de drone uçuşu yapmak istiyorsanız, önce kendinize şu soruyu sormanız gerekir: Hava alanlarına, meskun mahallere veya hassas bölgelere uzaklaşabilir miyim? Drone uçuş izni, bu soruların cevabını belirlemenin yanı sıra, yasal işlem yapmanın temelidir. 2025 yılında Türkiye’de IHA (İnsansız Hava Aracı) kullanmak, giderek daha yaygınlaşan bir pratik haline gelirken, SHGM (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü) tarafından belirlenen kurallar ve yönetmelikler de büyük önem taşımaktadır.
Bu rehberde, drone kullanıcılarının ve fotogrametri / 3D modelleme firmaları gibi profesyonellerin bilmesi gereken tüm detaylara yer vereceğiz. İzin alma süreci, gerekli evraklar, farklı ağırlık sınıfları için değişen prosedürler ve cezalar hakkında kapsamlı bilgi sunacağız.
SHGM İHA Kayıt Sistemi: İlk Adım
SHGM (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü), Türkiye’de tüm hava trafiği ve sivil havacılık faaliyetlerinden sorumlu merkezi kuruluştur. Drone uçuşu yapmak isteyenler, ilk olarak SHGM’nin resmi İHA Kayıt Sistemi‘ne başvurmalıdır.
SHGM İHA Kayıt Sistemi, başvurcuların drone bilgilerini, operatör kimliklerini ve operasyon türünü bildiklerini doğrular. Bu sistem üzerinden yapılan kayıt, yasal olarak Türkiye’de drone uçuşuna izin verilen ilk kapıyı açar. Sistem tamamen dijitaldir ve online üzerinden erişilebilir.
Kayıt Öncesi Hazırlanması Gereken Bilgiler
SHGM kayıt sistemine girmeden önce, aşağıdaki bilgileri toplamanız gerekir:
- Drone (İHA) markası, modeli ve seri numarası (DJI Mavic serisine sahip olanlar için model numarasının kesin belirtilmesi önemlidir)
- Operatör (pilot) adı, soyadı ve TC kimlik numarası
- Drone’un ağırlığı (gram cinsinden)
- Drone’un CE sınıflandırması (C0 ile C6 arasında)
- Operasyon türü (hobi, ticari, araştırma vb.)
- Uçuş yapılacak il ve ilçe bilgileri
- Varsa, rıhtım donanımı ve sensör bilgileri (LiDAR, kamera özellikleri vb.)
500 Gram Altı ve 500 Gram Üstü Droneler: Farklı Süreçler
Türkiye’deki drone uçuş izni prosedürleri, aracın ağırlığına göre temel olarak iki kategoriye ayrılır. Bu ayrım, hem kayıt prosesini hem de uçuş kurallarını yakından etkiler.
500 Gramın Altındaki Droneler
500 gram altındaki droneler, bazı durumlarda hafif izin sürecinden faydalanabilir. Ancak bu, hiçbir ön işlem yapılmadığı anlamına gelmez. Türkiye’de 500 gram altındaki her drone için de SHGM kayıt sistemi başvurusu gereklidir.
- 500 gram altı droneler için temel başvuru hızlıdır ve genellikle onay süresi daha kısa olur
- Hobi amaçlı uçuşlar için bazı kolaylıklar bulunabilir
- Ancak kısıtlı bölgelerdeki uçuş yasağı ve meskun mahal kuralları yine de geçerlidir
- Ticari amaçlı kullanım için bile 500 gram altı droneler SHGM onayı gerektirir
500 Gramın Üzerindeki Droneler
500 gram ve üzerindeki droneler, daha katı bir prosedürle karşı karşıya kalır. Fotogrametri ve 3D modelleme yapan profesyonel şirketler (örneğin Render-a gibi firmalar) genellikle bu kategoride faaliyet göstermektedir.
- 500 gram üstü droneler için SHGM kayıt sistemi başvurusu mecburidir
- Pilot sertifikası (Ticari Uçuş Sertifikası) almak gerekebilir
- Operasyon Güvenlik Yönetimi (OGY) raporu hazırlanması gerekir
- Sigorta poliçesi (veya teminat mektubu) şartı aranabilir
- Detaylı operasyon planı sunmak zorunludur
- Onay süresi daha uzun olabilir (15 ile 30 gün arasında değişebilir)
500 gram üstü droneler kullanan Render-a gibi şirketler, LiDAR donanımına sahip olsun veya olmasın, SHGM’ye benzer güvenlik ve hukuki standartları sağlamalıdır. LiDAR donanımı, daha yüksek kaliteli 3D modeller generate etse de, izin ve kayıt süreci açısından fark yaratmaz. Render-a’nın lidarsız dronlarla da işlem yapabilmesi, operatör olarak sunulan hizmetlerin çeşitliliğini göstermektedir.
Ticari Uçuşlar ve Profesyonel İzin Gereklilikleri
Ticari drone uçuşları, en katı düzenlemenin uygulandığı alan olmuştur. Fotogrametri, harita çıkarma, harita yapım hizmetleri, gayrimenkul fotoğrafçılığı, yayın üretimi ve benzeri faaliyetler, resmi olarak “ticari uçuş” tanımında yer almaktadır.
Ticari Uçuş için Gereken Belgeler
- SHGM’den alınmış Ticari Uçuş İzin Belgesi
- Pilot Sertifikası (Remote Pilot License, RPL veya eşdeğer)
- Operasyon Güvenlik Yönetimi (OGY) Raporu
- Sigorta Poliçesi veya Teminat Mektubu (genellikle minimum 50.000 TL ile 250.000 TL arasında)
- İHA’nın CE sınıflandırması belgesi
- Detaylı operasyon planı ve risk analizi
- Uçuş yapılacak bölgede, gerekli hallerde yerel idarelerden izin
Pilot Sertifikası Alma Süreci
Ticari drone uçuşu yapmak isteyen pilotlar, SHGM tarafından sertifikalandırılmış bir eğitim kurumundan eğitim almalıdır. Eğitim süreci, teorik ve pratik bölümlerden oluşur ve tipik olarak 2 ile 4 hafta sürebilir.
- Teorik eğitim: Hava mevzuatı, meteoroloji, navigasyon, acil durumlar
- Pratik eğitim: Uçak kontrolü, manüverler, güvenli iniş ve kalkış
- Sınav: Yazılı sınav ve pratik sınav
- Sertifika geçerliliği: Genellikle 3 yıl (periyodik kontrol ve yenileme gerekebilir)
Meskun Mahal, Hassas Bölgeler ve Uçuş Kısıtlamaları
Meskun mahal (yaşadığı alan, ilçe merkezleri vb.) üzerinde drone uçuşu, Türkiye’de sıkı kurallara bağlıdır. Aynı şekilde, hassas bölgeler ve hava alanları çevresi de özel düzenlemelerin konusudur.
Meskun Mahal Kuralları
- İnsan yığınlarının üzerinde uçuş yapılamaz
- Yerleşim alanlarından minimum 100 metre uzakta kalınmalıdır (bazı durumlarda daha fazla)
- Meskun mahalde uçuş yapacak olanlar, özel izin belgesi almak zorundadır
- Geri çekilme süresi (keep-out zone) her halde hukuki olarak tanımlanır
Hassas Bölgeler ve Yasak Alanlar
Türkiye’de drone uçuşunun kesinlikle yasak olduğu bölgeler ve durumlar vardır:
- Hava alanları ve hava trafik kontrol merkezlerinin 5 kilometre çapında
- Askeri üsseler, güvenlik tesisleri ve devlet güvenlik bölgeleri çevresi
- Sınır komşu bölgeler (sınırdan minimum 10 kilometre uzakta kalınmalı)
- Kritik altyapı tesisleri (elektrik santralları, enerji nakil hatları, harita uzak bölgeler)
- Gece saatlerinde (sivil havacılık kısıtlamaları gereği)
- Kötü hava koşullarında (rüzgar, fırtına, sis vb.)
Hava Alanı Çevresi Uçuş Yasakları
Bir havaalanına yakın bölgelerde drone uçuşu yapmak istiyorsanız, özel izin almak zorunludur. Bu izin, havaalanını işleten kuruluş (Havalimanı İşletme A.Ş., belediye vb.) ve SHGM tarafından onaylanmalıdır.
- Hava alanı merkezinden 5 kilometre uzaklığında, SHGM’den özel izin gerekir
- 10 kilometre uzaklıkta bile bazı durumlarda bildirim veya haber verme zorunluluğu olabilir
- Havaalanın approach ve takeoff saatleri göz önüne alınmalı, o saatlerde uçuş yapılmamalıdır
Fotogrametri ve 3D Modelleme: Yasal Gereklilikler
Render-a gibi fotogrametri ve 3D modelleme yapan şirketler, ticari drone uçuşu kategorisinde faaliyet göstermektedir. Bu şirketler, LiDAR donanımına sahip drone’lar kullanarak daha hassas modeller elde etseler de, lidarsız dronelara dayalı fotogrametri çalışmaları da yapabilmektedir.
LiDAR ile LiDAR Olmayan Dronelarda Farklar
LiDAR (Light Detection and Ranging) donanımına sahip drone’lar, nokta bulutu (point cloud) oluştururken ışın kullanarak daha yüksek hassaslık sağlar. Ancak Render-a’nın lidarsız dronelara dayalı çözümleri de, uygun yazılım ve algoritma kullanarak kaliteli 3D modeller üretebilmektedir.
- LiDAR droneler: Düşük ışık koşullarında daha verimli, daha hızlı tarama
- Lidarsız droneler: Düşük maliyet, hafif ağırlık, esneklik
- Her ikisi de, uygun yazılım ve prosesle yüksek kaliteli 3D modeller oluşturabilir
- Render-a, her türlü drone ile çalışabilme kapasitesi sunmaktadır
Fotogrametri Uçuşları İçin Yasal Hatırlatmalar
Render-a gibi şirketlerin fotogrametri amaçlı drone uçuşları yapabilmesi için aşağıdaki noktalar göz önüne alınmalıdır:
- Her uçuş için SHGM onaylı Ticari Uçuş İzin Belgesi gerekli
- Uçuş yapılacak bölgenin belediye, il büyükelçiliği veya diğer ilgili kurumlarından izin alınmalı
- Şehir veya kırsal alan ayrımı, izin sürecini etkiler
- Hassas bölgeler (devlet güvenlik vb.) için ek onaylar gerekebilir
- Veriler (fotoğraflar, 3D modeller) gizlilik ve güvenlik açısından korunmalı
- İzin süresi boyunca, Render-a pilotlarının sertifikası ve güncel olması zorunludur
İzin Süreci: Gerekli Evraklar ve Adım Adım Başvuru
Türkiye’de drone uçuş izni almak, organize bir şekilde yapılan adımlar gerektirir. Aşağıda, 2025 itibarıyla geçerli olan prosedür açıklanmıştır.
Adım 1: SHGM Sistemine Kayıt
- SHGM resmi web sitesini ziyaret edin (https://web.shgm.gov.tr)
- İHA Kayıt Sistemi’ne giriş yapın veya yeni hesap oluşturun
- Drone bilgilerini (marka, model, seri numarası, ağırlık) girin
- Operatör bilgilerini (ad, soyadı, TC kimlik, telsiz lisansı vb.) giriniz
- Operasyon türünü seçin (hobi, ticari, araştırma vb.)
- Uçuş bölgesini belirleyin
- Başvuruyu gönderin
Adım 2: Ticari Uçuş İçin Ek Belgeler Hazırlama
Ticari uçuş için aşağıdaki belgeleri hazırlayın:
- Operasyon Güvenlik Yönetimi (OGY) Raporu (SHGM şablonuna göre)
- Risk Analizi ve Tehdit Değerlendirmesi
- Sigorta Poliçesi veya Teminat Mektubu (notere tasdikli)
- Detaylı Operasyon Planı (uçuş hattı, maksimum irtifa, tarih, saat vb.)
- Pilot Sertifikası (RPL veya eşdeğer)
- İHA’nın CE Sınıflandırması Belgesi
Adım 3: Yerel İdarelerden İzin Alma
Uçuş yapılacak bölgeye göre, aşağıdaki kurumlardan izin veya bildirim gerekebilir:
- Belediye (belediye başkanlığının onayı veya özel izin belgesi)
- Vali Yardımcısı veya Emniyet Müdürlüğü (hassas bölgeler için)
- İl Hava Trafiği Kontrol Merkezi (havaalanı çevresi için)
- Kültür ve Turizm Bakanlığı (arkeolojik veya tarihi alanlar için)
Adım 4: SHGM’ye Son Başvuru
- Tüm belgeleri SHGM İHA Kayıt Sistemi üzerinden yükleyin
- Başvuruyu tamamlayın
- İnceleme süresi boyunca (15 ile 30 gün) bekleyin
- SHGM tarafından onay veya ek talep iletişimini takip edin
- Onay alındıktan sonra, Ticari Uçuş İzin Belgesi indirin ve yazdırın
Adım 5: Uçuş Gerçekleştirme
İzin belgesi elinizde olduktan sonra:
- Uçuş tarihinden en az 24 saat öncesinde hava durumunu kontrol edin
- Drone’u kontrol edin (pil, çizelgeler, yazılım güncellemeleri)
- İzin belgesini ve tüm belgeleri yanınızda bulundurun
- Uçuş sırasında insanları ve diğer nesneleri gözlemleyin
- Uçuş verilerini (tarih, saat, uzunluk vb.) kaydedin
Cezalar, Yasak Bölgeler ve Riskler
Türkiye’de izinsiz drone uçuşu veya kuralları ihlal etmek, ciddi yasal ve mali sonuçlar doğurabilir.
İdari Cezalar
- Kayıt olmaksızın drone uçuşu: 50.000 TL ile 100.000 TL arasında idari ceza
- İzin almaksızın ticari uçuş: 100.000 TL ile 250.000 TL arasında ceza
- Hassas bölgelerde uçuş: 150.000 TL ile 500.000 TL arasında ağır ceza
- Meskun mahal ihlali: 75.000 TL ile 200.000 TL ceza
- Drone’un bez alınması (confiscation): Drone’un geçici veya kalıcı alınması
Cezalandırılmadan Kaçınma Yolları
- Her daim SHGM kayıt sistemi üzerinden kayıt yaptırın
- Ticari uçuş yapıyor iseniz, mutlaka Ticari Uçuş İzin Belgesi alın
- Yasaklı bölgeleri harita veya uygulamalar üzerinden kontrol edin
- Hava alanlarına yakın bölgelerde dikkat edin
